Water- en oeverplanten, biezen en fytobenthos in de stromende Rijkswateren, MWTL meetjaar 2025 : Beneden Maas, Bovenmaas, Boven- en Beneden Merwede, Hollandsche IJssel, Zandmaas

Het voorliggend rapport beschrijft de uitvoering en resultaten van het MWTL Water- en Oeverplanten meetnet, de biezenkartering en het fytobenthos meetnet in de stromende zoete rijkswateren in 2025.

In de stromende zoete rijkswateren zijn in 2025 water- en oeveropnamen gemaakt in de waterlichamen Beneden Maas (20 meetpunten), Bovenmaas (7 meetpunten), Boven- en Beneden Merwede (24 meetpunten), Hollandsche IJssel (6 meetpunten), Zandmaas (26 meetpunten). Daarnaast is in 2025 een biezenkartering uitgevoerd in de zoetwatergetijdenrivieren (KRW-type R8) waarmee het biezenareaal is bepaald. Ook is er een fytobenthos analyse uitgevoerd op monsters genomen door Rijkswaterstaat (op basis van 1 meetpunt per waterlichaam).

In het voorliggend rapport wordt per waterlichaam de ecologische toestand in 2025 kort beschreven en vergeleken met die in eerdere meetjaren vanaf 2007. Daarnaast zijn de waarnemingen van nieuwe en opvallende soorten per waterlichaam benoemd.

In veel waterlichamen lijkt de gemiddelde waterplantenbedekking op de meetpunten af te nemen. Met name in de Hollandsche IJssel is het aandeel waterplantenbedekking nog altijd bijzonder laag. Waterlichamen Beneden Maas, Bovenmaas, Boven- en Beneden Merwede en Zandmaas laten echter een lichte stijging zien in 2025.

In de R8-wateren is een wisselend beeld in de ontwikkeling van biezenareaal zichtbaar. In de Sliedrechtse Biesbosch lijken de biezen na de drastische afname in 2023 weer langzaam te herstellen. In de Hollandsche IJssel is een toename zichtbaar en ook in de Beneden Maas is het areaal gestegen.

De EKR-score voor fytobenthos laat in de meeste waterlichamen een positieve ontwikkeling zien tussen 2021-2025. Alleen voor de Hollandse IJssel neemt de score af in 2025. Opvallend is in 2025 dat de algemene soortendiversiteit laag is. Met name de Bovenmaas en Zandmaas is de biodiversiteit bijna gehalveerd. Beide waterlichamen hebben dezelfde dominerende soort die de fytobenthosgemeenschap domineert in 2025. Volgens expert Bart van de Vijver zouden hoge temperaturen tijdens de monsterperiode een verklaring kunnen zijn. Afname in biodiversiteit geldt echter niet voor de water- en oevervegetatie. Hoewel de hoeveelheid soorten bij elke kartering anders is, is de soortenrijkdom vaatplanten juist toegenomen in deze waterlichamen.

Tenslotte wordt een aantal aanbevelingen gedaan voor de uitvoering in de komende jaren. De gegevens waarop dit rapport is gebaseerd zijn terug te vinden in de Excel-Bijlage.  Met de in 2025 verzamelde gegevens zijn invoerbestanden opgesteld voor gebruik in het programma Aquokit t.b.v. de KRW-toetsing en beoordeling van de 'overige waterflora'.