Samenvatting symposium 'Veranderende Delta, nieuwe inzichten', ter gelegenheid van het afscheid professor H. Saeijs Erasmus Universiteit

'Polderstrategie is eigenlijk mismanagement van water' Scheidend professor Henk Saeijs: De bodem blijft zakken, de zeespiegel blijft stijgen. Met het steeds verhogen van dijken zitten we op een doodlopende weg. "We zitten met onze dijken op een doodlopende weg", was de conclusie van scheidend professor Henk Saeijs op het symposium 'Veranderende Delta, nieuwe inzichten' op 16 juni 2004 op de Erasmus Universiteit. Hij deed de uitspraak bij gelegenheid van zijn afscheid als hoogleraar van de bijzondere leerstoel Waterbeleid en duurzaamheid. Saeijs zetten onze 'polderstrategie' met inpolderen en dijken in een duidelijk historisch perspectief. Millennialang groeide Nederland mee met de veenvorming en sedimentatie uit de rivieren. Daaraan kwam een abrupt einde toen Nederland dijken ging bouwen en polders ging droogmalen. De sedimentatie stopte en Nederland groeide niet meer. Het veen klonk versneld in en de bodem waarop wij onze huizen, kantoren, fabrieken bouwen daalt steeds verder weg. En dat terwijl de zeespiegel onverminderd stijgt. Zoeken naar een nieuwe weg "Als er nu een overstroming plaatsvindt, is het gelijk bingo", waarschuwde de scheidende professor. De dijken zijn nog nooit zo sterk geweest maar volgens Saeijs zullen die voor eeuwig verhoogd blijven worden. "De polder is het ultieme bewijs van duizend jaar mismanagement van water. Geen verwijt aan onze voorouders, maar een nuchtere constatering." Volgens de hoogleraar stoelt de polderstrategie op het schier onbegrensde vertrouwen in techniek. Saeijs sprak van polderblindheid: "We zullen het roer om moeten gooien en op zoek gaan naar innovaties." Hij ziet de Oosterscheldedam als een kentering, maar de techniek blijft het primaat houden. Als we het over een echte omslag hebben, komen we bij ruimte voor de rivier. Dan ligt het primaat bij de ruimtelijke ordening. Herontdekking van de terp Saeijs wees op de veel grotere veiligheid die een terp kan bieden. "Op een terp heb je kans op natte voeten, in een polder loop je kans te verdrinken", was zijn scherpe constatering. Bouwen op water, overlopende dijken, keringen voor gecontroleerd getij, Saeijs noemde een hele trits van innovatieve oplossingen die zijn inziens serieus bekeken moeten worden. Negatieve effecten van Deltawerk De opvolger van Saeijs, professor Toine Smits stond in zijn inaugurale rede uitvoerig stil bij de Deltawerken. Hij zei geschrokken te zijn van de krantenberichten die het hoogstandje van Nederlandse waterbouw als een 'mislukking' betitelde. De Deltawerken zijn een product van een eeuwenlange traditie van onze waterbouw",zo hield hij de congresganger voor. "Het is de vraag of we de filosofie achter de Deltawerken, met de kennis van vandaag, kunnen en moeten blijven volgen", zo vroeg Smits zich af. "Door inpoldering stagneert de aanvoer van sediment en kan het land niet meer meegroeien. Het einde aan de natuurlijke zoet-zoutgradi?nten verschaalt het milieu en kunnen we alleen met veel inspanning iets moois maken van de ecologische processen." Smits pleitte ervoor het oude waterbeheer, gericht op de aanpassing van de natuur, te laten varen om het tegenovergestelde te gaan doen: het ruimtegebruik aanpassen aan de natuur. Bij gelegenheid van het symposium is het boekje 'Changing estuaries, changing views' uitgebracht. Zowel Saeijs als Smits hebben er aan meegewerkt dus veel uit hun redes is hierin terug te vinden.